Medal ku czci pierwszej kobiety – chirurga \u017cupnego <\/p>\n\n\n\n
awers: MAGDALENA BENDZIS\u0141AWSKA VIELICIENSIS (po okr\u0119gu) na \u015brodku scena z \u017cycia Magdaleny <\/p>\n\n\n\n
rewers: INTER MULIERES POLONIAE PRIMA ARTIS CHIRURGICAEPERITISSIMA A.D. 1697 PRIVILEGIO REGALI INSIGNITA (sekwencja autorstwa doc. dr Danuty Turkowskiej; w t\u0142. : Mi\u0119dzy kobietami Polkami pierwsza w sztuce chirurgii wyr\u00f3\u017cniona przywiwilejem kr\u00f3lewskim w roku 1697). <\/p>\n\n\n\n
sygnowany: Ma\u0142gorzata Kot<\/p>\n\n\n\n
darowizna: prof. Zdzis\u0142aw Gajda; Prezes Krakowskiego Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Historii Medycyny<\/p>\n\n\n\n
Magdalena Bendzis\u0142awska, <\/strong>\u017cyj\u0105ca na prze\u0142omie XVII i XVIII w. by\u0142a ewenementem na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105 i pierwsz\u0105 w Polsce kobiet\u0105 chirurgiem, znan\u0105 z imienia i nazwiska. Niestety niewiele o niej wiemy \u2013 w 1850 r. ogromny po\u017car Krakowa zniszczy\u0142 m.in. archiwalia miejskie. Prawdopodobnie jedyn\u0105 zachowan\u0105 wzmiank\u0105 prasow\u0105 jest notatka (przedruk) z Tygodnika Krakowskiego<\/em> z 1834 r. (nr 38, s. 193) pod sensacyjnym tytu\u0142em Kobieta Chirurg. <\/em>Wraz z m\u0119\u017cem Walentym, oficjalnym cyrulikiem kopalnianym (cyrulikiem czyli chirurgiem; takie by\u0142o znaczenie s\u0142owa \u201echirurg\u201d do ko\u0144ca XVIII wieku, a nawet przez pierwsz\u0105 po\u0142ow\u0119 wieku XIX), mieszka\u0142a tu\u017c przy kopalni w Wieliczce. Walenty otrzyma\u0142 przywilej wykonywania zawodu w 1694 r. jeszcze od kr\u00f3la Jana III Sobieskiego. M\u0105\u017c niestety zmar\u0142 przedwcze\u015bnie zostawiaj\u0105c Magdalenie zak\u0142ad i niezb\u0119dne narz\u0119dzia w spadku. Tradycyjnie w takiej sytuacji, wdowa po cyruliku zatrudnia\u0142a czeladnika, kt\u00f3ry przejmowa\u0142 obowi\u0105zki. Jednak ambitna Magdalena postanowi\u0142a poprowadzi\u0107 go sama. Przez trzy lata asystuj\u0105c mu przy zabiegach chirurgicznych i dentystycznych przesz\u0142a wszystkie szczeble wtajemniczenia i dysponowa\u0142a niezb\u0119dn\u0105 wiedz\u0105 do samodzielnej dzia\u0142alno\u015bci. Magdalena potrzebowa\u0142a jednak oficjalnej zgody kr\u00f3la. W ko\u0144cu doceniono jej wyj\u0105tkowe umiej\u0119tno\u015bci i wiedz\u0119. 6 pa\u017adziernika 1697 r. dosta\u0142a prawo do wykonywania zawodu na mocy dyplomu kr\u00f3lewskiego wydanego przez \u00f3wczesnego w\u0142adc\u0119 Augusta II Mocnego. W przywileju przyznano, \u017ce jest \u201echirurgiem w swym rzemio\u015ble doskona\u0142ym\u201d i ma prawo, wiedz\u0119 i umiej\u0119tno\u015bci, by przej\u0105\u0107 obowi\u0105zki lekarza \u017cupnego. Rok p\u00f3\u017aniej, korzystaj\u0105c z obecno\u015bci w kopalni Komisji Wizytuj\u0105cej, wyst\u0105pi\u0142a o potwierdzenie prawa do wykonywania zawodu. Przed\u0142o\u017cy\u0142a dwa przywileje: zmar\u0142ego m\u0119\u017ca i sw\u00f3j na podstawie, kt\u00f3rego Komisja przyzna\u0142a jej prawa i przywileje cz\u0142onka Cechu Cyrulik\u00f3w. Zgodnie z cechow\u0105 tradycj\u0105 Magdalena z\u0142o\u017cy\u0142a przyrzeczenie wed\u0142ug roty, musia\u0142a tak\u017ce okaza\u0107 komplet narz\u0119dzi: pud\u0142o z brzytwami, no\u017cycami, grzebieniami, kleszcze do z\u0119b\u00f3w, szczypczyki stomatologiczne, s\u0142\u00f3j z pijawkami i inne oraz wykaza\u0107 si\u0119 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 wykonywania ma\u015bci, opatrunk\u00f3w i znajomo\u015bci\u0105 anatomii i stosowania lek\u00f3w. W praktyce Magdalena obok czynno\u015bci chirurgicznych, podejmowa\u0142a te\u017c czynno\u015bci dentystyczne i okulistyczne: usuwa\u0142a za\u0107m\u0119 i cia\u0142a obce z oka, unieruchamia\u0142a z\u0142amania, usuwa\u0142a z\u0119by, opatrywa\u0142a rany i puszcza\u0142a krew.<\/p>\n\n\n\n Jej pami\u0119ci po\u015bwi\u0119cony jest medal \u2013 zaprojektowany przez Ma\u0142gorzat\u0119 Kot\u00f3wn\u0119 i wykonany w jej krakowskiej pracowni \u2013 jest ho\u0142dem dla wszystkich kobiet, kt\u00f3re sprawdzi\u0142y si\u0119 w chirurgii, przez d\u0142ugie lata zastrze\u017conej jedynie dla m\u0119\u017cczyzn. Medal jest wr\u0119czany od 2011 r. na g\u0142\u0119boko\u015bci 135 metr\u00f3w pod ziemi\u0105, w komorze Jezioro Wessel \u2013 jednej z najpi\u0119kniejszych kom\u00f3r solnego labiryntu Uzdrowiska Kopalnia Soli \u201eWieliczka\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Laureatki medalu: prof. Jadwiga Stypu\u0142kowska (2011 r.), prof. Ma\u0142gorzata Zaleska, dr Maria Pana\u015b, prof. Gra\u017cyna Wyszy\u0144ska-Pawelec oraz dr El\u017cbieta R\u00f3g-Grochowska – po raz pierwszy \u2013 chirurg dzieci\u0119cy (2022 r.).<\/strong> <\/p>\n\n\n\n Wi\u0119cej o kobietach-chirurgach na stronie: https:\/\/izba-lekarska.org.pl\/images\/PM\/marzec2023\/24\/<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Medal ku czci pierwszej kobiety – chirurga \u017cupnego awers: MAGDALENA BENDZIS\u0141AWSKA VIELICIENSIS (po okr\u0119gu) na \u015brodku scena z \u017cycia Magdaleny rewers: INTER MULIERES POLONIAE PRIMA ARTIS CHIRURGICAEPERITISSIMA A.D. 1697 PRIVILEGIO REGALI INSIGNITA (sekwencja autorstwa doc. dr Danuty Turkowskiej; w t\u0142. : Mi\u0119dzy kobietami Polkami pierwsza w sztuce chirurgii wyr\u00f3\u017cniona przywiwilejem kr\u00f3lewskim w roku 1697). sygnowany: […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1669,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"ngg_post_thumbnail":502,"footnotes":""},"categories":[84,5],"tags":[],"class_list":["post-1664","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chirurgiamedale","category-medale-plakiety"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1664","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1664"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1664\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1936,"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1664\/revisions\/1936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1669"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/odh.izba-lekarska.org.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}